Wyślij tekst przez e-mail 
Ukryj
Pokaż wszystkie
Alergia i ADHD u dzieci – obszary wspólne
Streszczenie w języku polskim
Wprowadzenie: Artykuł zawiera przegląd tradycyjny z elementami przeglądu systematycznego dotyczący dwóch częstych zaburzeń w stanie zdrowia i rozwoju: chorób alergicznych oraz ADHD u dzieci, których częstość występowania jest szacowana w przypadku alergii - 25%, w przypadku ADHD na około 10-15%. Oddziaływane alergii na genezę ADHD może być zarówno bezpośrednie (uwarunkowane obrazem klinicznym określonej jednostki nozologicznej), jak i pośrednie związane ze skutkami leczenia.
Cel badań: Celem pracy jest analiza alergii i ADHD u dzieci w kontekście ich współwystępowania, wzajemnych relacji, a także przyczyn i konsekwencji w obszarze edukacji.
Stan wiedzy: Kierunek zależności jest nadal nieustalony, dlatego pojawia się hipoteza o dwukierunkowym powiązaniu ADHD i alergii. Dokonany przegląd wskazuje na częstą wspólną etiologię, głównie neurobiologiczną, zbieżność objawów behawioralnych i emocjonalnych modyfikowanych przez czynniki psychospołeczne.
Podsumowanie: Pomimo rozbieżności między wynikami różnych badań należy uznać wysoką częstotliwość współwystępowania chorób alergicznych i ADHD. Powinno to być istotną wskazówką dla lekarzy, psychologów i pedagogów oraz rodziców, co wskazuje na potrzebę interdyscyplinarnej diagnozy.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDF (English)Bibliografia
American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425596
Barkley, R. A. (2020). ADHD. Podjąć wyzwanie. Kompletny przewodnik dla rodziców. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Białecka-Pikul, M. (2007). O potrzebie nowego spojrzenia na zaburzenia rozwoju. Sztuka Leczenia, 14(2), 13–24.
Blasco-Fontecilla, H. (2023). Is histamine and not acetylcholine the missing link between ADHD and allergies? Speer allergic tension fatigue syndrome revisited. Journal of Clinical Medicine, 12(16), Article 5350. https://doi.org/10.3390/jcm12165350
Borkowska, A. R. (2008). Procesy uwagi i hamowania reakcji u dzieci z ADHD z perspektywy neuropsychologii klinicznej. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.
Budzińska-Kostańska, A. (2015). Alergia pokarmowa, kontaktowa i powietrznopochodna u dzieci z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi [Rozprawa doktorska, Uniwersytet Medyczny w Poznaniu].
Chen, M. H., Su, T. P., Chen, Y. S., Hsu, J. W., Huang, K. L., Chang, W. H., & Bai, Y. M. (2013). Attention-deficit/hyperactivity disorder, tic disorder, and allergy: Is there a link? A nationwide population-based study. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 54(5), 545–551. https://doi.org/10.1111/jcpp.12018
Chen, M. H., Su, T. P., Chen, Y. S., Hsu, J. W., Huang, K. L., Chang, W. H., & Bai, Y. M. (2014). Higher risk of mood disorders among adolescents with ADHD and asthma: A nationwide prospective study. Journal of Affective Disorders, 156, 232–235. https://doi.org/10.1016/j.jad.2013.10.053
Chen, K., Zheng, X., Li, Z., Xiang, H., Chen, B., & Zhang, H. (2019). Risk factors analysis of attention-deficit/hyperactivity disorder and allergic rhinitis in children: A cross-sectional study. Italian Journal of Pediatrics, 45(1), 99. https://doi.org/10.1186/s13052-019-0703-1
Chorążka, K., Miłkowska, P., Łoza, B., & Polikowska, M. (2015). Rozpowszechnienie zespołu nadpobudliwości psychoruchowej we współczesnym świecie. Neuropsychiatria i Neuropsychologia, 7(1), 25–30.
Elwyn, G., Frosch, D., Thomson, R., Joseph-Williams, N., Lloyd, A., Kinnersley, P., Cording, E., Tomson, D., Dodd, C., Rollnick, S., Edwards, A., & Barry, M. (2012). Shared decision making: A model for clinical practice. Journal of General Internal Medicine, 27(10), 1361–1367. https://doi.org/10.1007/s11606-012-2077-6
Emeryk, A., Bartkowiak-Emeryk, M., & Kurzawa, R. (2010). Symptomatologia i klasyfikacja astmy. In A. Emeryk, A. Bręborowicz, & G. Lis (Eds.), Astma i choroby obturacyjne oskrzeli u dzieci (pp. 37–48). Elsevier Urban & Partner.
Emeryk, A., & Bartkowiak-Emeryk, M. (2011). Definicja i podział alergicznego nieżytu nosa. In A. Emeryk (Ed.), Alergiczny nieżyt nosa u dzieci (pp. 11–16). Termedia.
Emeryk, A., Wojnarska, A., & Zubrzycka, R. (2018). Interdyscyplinarność w diagnozie i terapii dzieci z chorobami alergicznymi układu oddechowego. Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne, 8(4), 305–312. https://doi.org/10.17219/pzp/90353
Emeryk, A., Chról, M., & Emeryk-Maksymiuk, J. (2024). Diagnozowanie i leczenie alergicznego nieżytu nosa i astmy w POZ. Alergoprofil, 20(2), 8–16. https://doi.org/10.24292/01.AP.202140624
Gaidamowicz, R., Deksnytė, A., Palinauskaitė, K., Aranauskas, R., Kasiulevičius, V., & Šapoka, V. (2018). ADHD – plaga XXI wieku? Psychiatria Polska, 52(2), 287–307. https://doi.org/10.12740/PP/67111
Global Initiative for Asthma. (2024). Global strategy for asthma management and prevention. https://www.ginasthma.org
Goodman, D. W. (2010). Czarna księga ADHD. Psychiatria po Dyplomie, 4(3), 12–32.
Gorzkowska, I., & Samochowiec, J. (2012). Historia zaburzenia hiperkinetycznego (ADHD) na świecie i przed ICD-10 i DSM-IV-TR. Psychiatria, 9(3), 91–99.
Hao, Y., Yang, Y., Zhao, H., Chen, Y., Zuo, T., Zhang, Y., You, H., Cui, L., & Song, X. (2025). Multi-omics in allergic rhinitis: Mechanism dissection and precision medicine. Clinical Reviews in Allergy & Immunology, 68(1), Article 19. https://doi.org/10.1007/s12016-025-09028-3
Januszewska, E., & Januszewski, A. (2016). Nadpobudliwość psychoruchowa — kryteria diagnostyczne, przebieg i trudności na różnych etapach rozwoju. Rocznik Filozoficzny Ignatianum, 22(2), 28–51.
Kołakowski, A., Wolańczyk, T., Pisula, A., Skotnicka, M., & Bryńska, A. (2007). ADHD – zespół nadpobudliwości psychoruchowej. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Kowal, K. (2013). Epidemiologia chorób alergicznych. In R. Pawliczak (Ed.), Alergologia. Kompendium (pp. 61-67), Termedia.
Mazur, Z., & Orłowska, A. (2018). Jak zaplanować i przeprowadzić systematyczny przegląd literatury. Polskie Forum Psychologiczne, 23(2), 235–251. https://doi.org/10.14656/PFP20180202
Millan, M., & Mijas, J. (2017). Atopowe zapalenie skóry – patomechanizm, diagnostyka, postępowanie lecznicze, profilaktyka. Nowa Pediatria, 21(4), 114–122. https://doi.org/10.25121/NP.2017.21.4.114
Miyazaki, C., Koyama, M., Ota, E., Swa, T., Mlunde, L. B., Amiya, R. M., Tachibana, Y., Yamamoto, H., & Mori, R. (2017). Allergic diseases in children with attention-deficit/hyperactivity disorder: A systematic review and meta-analysis. BMC Psychiatry, 17(1), Article 120. https://doi.org/10.1186/s12888-017-1281-7
Muraro, A., Clark, A., Beyer, K., Borrego, M., Borres, M., Lødrup Carlsen, K. C., & Zanchetti, M. (2010). The management of the allergic child at school. Allergy, 65(6), 681–689. https://doi.org/10.1111/j.1398-9995.2010.02343.x
Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 3 listopada 2022 r. w sprawie zaleceń postępowania dotyczących opieki nad uczniami z anafilaksją, astmą oskrzelową, alergicznym nieżytem nosa, atopowym zapaleniem skóry i pokrzywką w szkole (M.P. 2022 poz. 1083).
Orłowska, A., Mazur, Z., & Łaguna, M. (2017). Systematyczny przegląd literatury: Na czym polega i czym różni się od innych przeglądów. Ogrody Nauk i Sztuk, 7, 350–363. https://doi.org/10.15503/onis2017.350.363
Papapostolou, G., Kiotseridis, H., Romberg, K., Dahl, Å., Bjermer, L., Lindgren, M., Aronsson, D., Tunsäter, A., & Tufvesson, E. (2021). Cognitive dysfunction and quality of life during pollen season in children with seasonal allergic rhinitis. Pediatric Allergy and Immunology, 32(1), 67–76. https://doi.org/10.1111/josh.12877
Pawliczak R. (2013). Patofizjologia chorób IgE -zależnych. In R. Pawliczak (Ed), Alergologia. Kompendium (pp. 41-60), Termedia
Pogotowie Statystyczne. (b.d.). Metaanaliza. Słownik pojęć. Retrieved 12 January 2026 from https://pogotowiestatystyczne.pl/slowniki/metaanaliza/
Rosada, T., Napiórkowska-Baran, K., Al-Ska, E., Baranowska, K., & Bartuzi, Z. (2021). Alergia jako maska pierwotnych niedoborów odporności. Alergia Astma Immunologia – Przegląd Kliniczny, 26(1), 2–9.
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz.U. 2023 poz. 1798).
Samoliński, B., Raciborski, F., Lipiec, A., Tomaszewska, A., Krzych-Fałta, E., Samel-Kowalik, P., Walkiewicz, A., Lusawa, A., Borowicz, J., Komorowski, J., Samolińska-Zawisza, U., Sybilski, A. J., Piekarska, B., & Nowicka, A. (2014). Epidemiologia chorób alergicznych w Polsce (ECAP). Alergologia Polska – Polish Journal of Allergology, 1, 10–18. https://doi.org/10.1016/j.alergo.2014.03.008
Schneider, T. (2020). Asthma and academic performance among children and youth in North America: A systematic review. Journal of School Health, 90(4), 319–342. https://doi.org/10.1111/josh.12877
Shyu, C. S., Lin, H. K., Lin, C. H., & Fu, L. S. (2012). Prevalence of attention-deficit/hyperactivity disorder in patients with pediatric allergic disorders: A nationwide, population-based study. Journal of Microbiology, Immunology and Infection, 45(3), 237–242. https://doi.org/10.1016/j.jmii.2011.11.008
Szewczuk-Bogusławska, M., & Flisiak-Antonijczuk, H. (2013). Czy zmiana kryteriów ułatwi rozpoznanie ADHD u dorosłych? Psychiatria Polska, 47(2), 293–302.
Tibosch, M. M., Verhaak, C. M., & Merkus, P. J. F. M. (2011). Psychological characteristics associated with the onset and course of asthma in children and adolescents: A systematic review of longitudinal effects. Patient Education and Counseling, 82(1), 11–19. https://doi.org/10.1016/j.pec.2010.03.011
Ustawa z dnia 12 kwietnia 2019 r. o opiece zdrowotnej nad uczniami (Dz.U. 2019 poz. 1078).
Urschitz, M. S., Guenther, A., Eggebrecht, E., Wolff, J., Urschitz-Duprat, P. M., Schlaud, M., & Poets, C. F. (2003). Snoring, intermittent hypoxia and academic performance in primary school children. American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine, 168(4), 464–468. https://doi.org/10.1164/rccm.200212-1397OC
Wang, L. J., Yu, Y. H., Fu, M., Yeh, W. T., Hsu, J., Yang, Y. H., Chen, W. J., Chiang, B. L., & Pan, W. H. (2018). Attention-deficit/hyperactivity disorder is associated with allergic symptoms and low levels of hemoglobin and serotonin. Scientific Reports, 8, Article 10229. https://doi.org/10.1038/s41598-018-28702-5
Wang, Q., Wang, R., Li, M., Liang, J., Zhan, X., Lu, Y., Huang, G., & Gu, Q. (2024). The relationship between allergic rhinitis and attention-deficit/hyperactivity disorder: A systematic review and meta-analysis. PeerJ, 12, e18287. https://doi.org/10.7717/peerj.18287
Wei, J., Li, Y., Wu, Q., Lei, B., & Gui, X. (2025). Bidirectional association between allergic rhinitis and attention-deficit/hyperactivity disorder: A systematic review and meta-analysis. Journal of Affective Disorders, 369, 499–507. https://doi.org/10.1016/j.jad.2024.10.032
World Health Organization. (2024). International statistical classification of diseases and related health problems (11th ed.). World Health Organization.
Xu, X., Li, S., Chen, Y., Deng, X., Li, J., Xiong, D., & Xie, H. (2025). Association between allergic diseases and mental health conditions: An umbrella review. Journal of Allergy and Clinical Immunology, 155(3), 701–713. https://doi.org/10.1016/j.jaci.2024.10.030
Zawilski, Z. M. (2022). Alergia i zaburzenia emocjonalne w populacji pediatrycznej – analiza potencjalnych związków przyczynowo-skutkowych. Przegląd Pediatryczny, 51(1), 70–82. https://doi.org/10.26625/10093
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/lrp.2026.45.3.181-200
Data publikacji: 2026-09-28 10:44:55
Data złożenia artykułu: 2026-02-10 18:05:38
Statystyki
Wskaźniki
Prawa autorskie (c) 2026 Renata Agnieszka Zubrzycka, Anna Wojnarska
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.