Wyślij tekst przez e-mail W stronę zielonej glottodydaktyki. Od teorii do praktyki
Streszczenie w języku polskim
Artykuł poświęcony jest zielonej glottodydaktyce – nowemu nurtowi w dydaktyce języków obcych, który łączy rozwijanie kompetencji językowych z kształtowaniem postaw proekologicznych, empatii i odpowiedzialności wobec świata przyrody. W obliczu kryzysu klimatycznego edukacja językowa powinna stać się przestrzenią refleksji nad relacjami człowieka z naturą oraz sposobem kształtowania świadomości ekologicznej uczniów. Artykuł składa się z dwóch części. W pierwszej autorka omawia założenia i cele zielonej glottodydaktyki, wskazując jej związki z ekolingwistyką, ekopedagogiką i edukacją dla zrównoważonego rozwoju. W drugiej części analizuje wybrane podręczniki do nauczania języka angielskiego pod kątem obecności treści ekologicznych oraz ich potencjału w rozwijaniu postaw empatii i refleksyjności wobec nie-ludzkiego świata.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDFBibliografia
Abram, D. (2010). Becoming Animal: An Earthly Cosmology. New York: Pantheon Books.
Barcz, A. (2016). Realizm ekologiczny. Od ekokrytyki do zookrytyki w literaturze polskiej. Katowice: Wydawnictwo UŚ.
Bińczyk, E. (2018). Epoka człowieka. Retoryka i marazm antropocenu. Warszawa: PWN.
Boström, M. (2018). Conditions for Transformative Learning for Sustainable Development: A Theoretical Approach. Environmental Education Research, 24(5), 683–696.
Buell, L. (1995). The Environmental Imagination: Thoreau, Nature Writing, and the Formation of American Culture. Cambridge: Harvard University Press.
Byram, M. (2010). Intercultural Competence and Foreign Language Teaching. Studies in Second Language Learning and Teaching, 1(2), 239–254.
Davenport, T.H. (1997). Information Ecology: Mastering the Information and Knowledge Environment. New York: Oxford University Press. DOI: 10.1093/oso/9780195111682.001.0001.
Domańska, E. (2013). Humanistyka ekologiczna. Teksty Drugie, (1–2), 12–32.
Fiedorczuk, J. (2015). Cyborg w ogrodzie. Wprowadzenie do ekokrytyki. Gdańsk: Wydawnictwo Naukowe Katedra.
Fill, A., Mühlhäusler, P. (2001). The Ecolinguistics Reader: Language, Ecology and Environment. London: Continuum.
Gadotti, M. (2008). Education for Sustainability: A Critical Contribution to the Decade of Education for Sustainable Development. Cardiff: Green Books.
Gębal, P.E. (2021). Dydaktyka języków obcych. Wprowadzenie. Warszawa: PWN.
Gęsina, T. (2023). Literacki spacer po Katowicach. Reportaż Anny Malinowskiej pt. „Od Katowic idzie słońce” w glottodydaktyce. Postscriptum Polonistyczne, 32(2), 1–18. DOI: 10.31261/PS_P.2023.32.04.
Hanley, N. (2021). The Contribution of Empathy-Based Pedagogy in Global Citizen Education: Kazakhstani Context. International Journal of Development Education and Global Learning, 13(2), 79–93. DOI: 10.14324/IJDEGL.13.2.02.
Jordan, C., Chawla, L. (2019). A Coordinated Research Agenda for Nature-Based Learning. Frontiers in Psychology, 10. DOI: 10.3389/fpsyg.2019.00766.
Kay, S., Jones, V., Berlis, M., Jones, H., Brayshaw, D., Russell, D. (2021). Focus 5. Warszawa: Pearson.
Kronenberg, A. (2014). Geopoetyka – związki literatury i środowiska. Łódź: Wydawnictwo UŁ.
Lansford, L., Górniak, R., Pokrzewiński, Z., Polit, B. (2021). My Perspectives 2. Warszawa: Nowa Era, National Geographic Learning.
Latoch-Zielińska, M. (2023). Przygotowanie przyszłych polonistów do wyzwań edukacji ekologicznej. Postscriptum Polonistyczne, 31(1), 1–17. DOI: 10.31261/PS_P.2023.31.12.
Morin, E. (2001). Seven Complex Lessons in Education for the Future. Paris: UNESCO Publishing.
Naess, A. (1989). Ecology, Community and Lifestyle: Outline of an Ecosophy. Cambridge: Cambridge University Press.
Nowakowska, M.M. (2024). „Z ekologią na ty” w wybranych podręcznikach do nauki języka polskiego jako obcego. Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców, 31, 315–324. DOI: 10.18778/0860-6587.31.19.
Nystrand, M. (1997). Opening Dialogue: Understanding the Dynamics of Language and Learning in the English Classroom. New York: Teachers College Press.
Ochwat, M. (2020). Katastrofa klimatyczna non-fiction. Kultura Współczesna, (2), 204–219.
Ochwat, M. (2025). Więcej-niż-tylko-ludzkie lekcje języka polskiego. Edukacja polonistyczna w czasach kryzysu klimatycznego. Katowice: Wydawnictwo UŚ. DOI: 10.31261/PN.4222.
OECD (2018). Preparing Our Youth for an Inclusive and Sustainable World: The OECD PISA Global Competence Framework. Paris: OECD Publishing.
Olchowa, G. (2021). Edukacja klimatyczna w podręcznikach do nauczania języka polskiego jako obcego dla poziomu A2. Postscriptum Polonistyczne, 28(2), 1–12. DOI: 10.31261/PS_P.2021.28.03.
Oziewicz, M., Szumańska, J., Zając, J. (2025). Edukacja jutra a kompetencja klimatyczna: co nauczyciele mogą zrobić, aby przyspieszyć transformację w kierunku cywilizacji ekologicznej? Marek Oziewicz w wywiadzie z Justyną Szumańską i Justyną Zając. W: W. Świtała, J. Zając, J. Szumańska, A. Maciejewska, D. Michułka (red.), Zwrot ekologiczny w edukacji i kulturze. Nowa wrażliwość młodego pokolenia (s. 24–34). Wrocław: Wydawnictwo UWr.
Prins, J., Gaikhorst, L., Hovinga, D. (2025). Nature as a Co-Teacher in Early Childhood Language Education. Early Childhood Education Journal, 54, 661–674. DOI: 10.1007/s10643-025-01854-6.
Roberts, R., Hastings, B., Edwards, L., Brayshaw, D., McKinla, S. (2019). High Note 1. Harlow: Pearson Education Ltd.
Róg, T. (2018). Glottodydaktyczne obszary badań nad kompetencją międzykulturową. Kraków: Wydawnictwo Naukowe UP.
Steciąg, M. (2014). Glottodydaktyka w ujęciu ekolingwistycznym. Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców, 21, 51–62. DOI: 10.18778/0860-6587.21.05.
Sterling, S. (2001). Sustainable Education: Re-Visioning Learning and Change. Dartington: Green Books.
Stibbe, A. (2015). Ecolinguistics: Language, Ecology, and the Stories We Live By. London: Routledge. DOI: 10.4324/9781315718071.
Styring, J., Tims, N., Giżyńska, D., Nicholls, K. (2023). Face It 1. Cambridge: Cambridge University Press & Assessment.
Sujacka-Zając, J. (2020). Czy jesteśmy gotowi na ekoglottodydaktykę w polskim kontekście edukacyjnym? Neofilolog, (1), 11–26. DOI: 10.14746/n.2020.55.1.2.
Śliwierska, B. (2008). Ekopedagogika. Wychowanie do zrównoważonego rozwoju. Łódź: Wydawnictwo WSHE.
Tabaszewska, J. (2022). Humanistyka służebna. Negocjowanie pola i budowanie autonomii w dobie kryzysu. Warszawa: Wydawnictwo IBL PAN.
Tambor, A. (2023). Ekoglottodydaktyka polonistyczna – potrzeba i prawo XXI wieku. Postscriptum Polonistyczne, 31(1), 1–15. DOI: 10.31261/PS_P.2023.31.14.
Ubertowska, A. (2020). Historie biotyczne. Pomiędzy estetyką a geotraumą. Warszawa: IBL PAN.
UNESCO (2017). Education for Sustainable Development Goals: Learning Objectives. Paris: UNESCO Publishing.
UNESCO (2020). Education for Sustainable Development: A Roadmap. Paris: UNESCO Publishing.
Żydek-Bednarczuk, U. (2015). Spotkanie kultur. Komunikacja i edukacja międzykulturowa w glottodydaktyce. Kraków: Universitas.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/en.2026.11.149-163
Data publikacji: 2026-10-22 09:21:37
Data złożenia artykułu: 2025-11-13 18:57:39
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2026 Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio N – Educatio Nova
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.