Ruch moskalofilski jako instrument sowieckiego wpływu na sytuację społeczno-polityczną w Zachodniej Ukrainie w latach 20. XX wieku

Streszczenie w języku polskim

Artykuł przedstawia kompleksową analizę sposobu, w jaki sowieckie struktury dyplomatyczne instrumentalizowały segment ruchu moskalofilskiego w Galicji Wschodniej w celu utworzenia lewicowo-radykalnej partii „Sel-Rob” jako legalnej bazy politycznej dla działalności wywrotowej w Europie Zachodniej. Oddziaływanie to było skierowane zarówno przeciwko instytucjom państwa polskiego, jak i przeciwko różnym nurtom ideologicznym ukraińskiego ruchu narodowego.

Odwołując się do zasad obiektywizmu, historyzmu, wiarygodności, rygoru naukowego oraz pluralizmu metodologicznego, w opracowaniu zidentyfikowano określoną gałąź ruchu moskalofilskiego jako instrument sowieckiej strategii geopolitycznej w Polsce międzywojennej. Poddano analizie podstawy ideologiczne, platformę polityczną oraz strukturę organizacyjną tego środowiska jako fundament utworzenia „Sel-Robu” — partii powstałej w wyniku połączenia lewicowej „Narodnej Woli” oraz „Związku Chłopskiego” pod nadzorem sowieckich dyplomatów w Warszawie.

W artykule wprowadzono do obiegu naukowego wcześniej niepublikowane materiały archiwalne z Centralnego Państwowego Archiwum Organizacji Społecznych Ukrainy, Centralnego Państwowego Archiwum Historycznego Ukrainy we Lwowie oraz Państwowego Archiwum Obwodu Lwowskiego. Ramy historiograficzne opracowania obejmują zarówno prace ogólne współczesnej historiografii ukraińskiej, jak i specjalistyczne badania O. Własiuka, R. Husaka, L. Matiuszko, W. Miśki, M. Pyriha oraz I. Soliara. Dotychczas jednak specyficzna rola elementu moskalofilskiego w strukturach „Narodnej Woli” oraz jego koordynacja przez sowieckich dyplomatów pozostawały w dużej mierze niedostatecznie zbadane.

Niniejsze studium wypełnia tę lukę badawczą, sytuując analizowane zjawisko w szerszym kontekście historycznym hybrydowych metod stosowanych przez Rosję Sowiecką, ZSRR, a później Federację Rosyjską w celu osłabienia ukraińskiego ruchu narodowego, szczególnie w Galicji Wschodniej i szerzej — w Europie Wschodniej w okresie międzywojennym. Nowatorstwo artykułu polega na identyfikacji i analizie dotąd słabo rozpoznanego mechanizmu sowieckiego oddziaływania, polegającego na tworzeniu i wspieraniu legalnej, skrajnie lewicowej formacji politycznej jako narzędzia destabilizacji sytuacji społeczno-politycznej w Europie Wschodniej w latach dwudziestych XX wieku.