Rola likwidatorów-dozymetrystów w dokumentowaniu sytuacji radiologicznej po wybuchu w Czarnobylu. Analiza przypadku Gunārsa Opmanisa
Streszczenie w języku polskim
Celem artykułu jest przedstawienie wybranych aspektów działalności wojsk chemicznego i radiologicznego rozpoznania podczas likwidacji skutków katastrofy w Czarnobylu na terenie Ukrainy. Studium przypadku oparte jest na analizie dotychczas niepublikowanej dokumentacji łotewskiego likwidatora Gunārsa Opmanisa sporządzonej podczas pracy w czarnobylskiej strefie, a także informacji pozyskanych w ramach wywiadu bezpośredniego. Przyjęta hipoteza zakłada, że prowadzona przez dozymetrystów kontrola sytuacji radiologicznej, dokumentacja regularnych pomiarów promieniowania oraz prognozowanie na ich podstawie możliwych scenariuszy rozwoju wydarzeń umożliwiły podejmowanie bardziej trafnych decyzji odnośnie do prowadzonych przedsięwzięć dekontaminacyjnych, ewakuacji ludności, a także zmiany strategii dezaktywacji skażonych miejscowości.
Słowa kluczowe
Pełny tekst:
PDFBibliografia
Źródła
Dokumentacja osobista Gunārsa Opmanisa (w zbiorach autora).
Wywiad z Gunārsem Opmanisem, Katowice 2024 (w zbiorach autora).
Piśmiennictwo
Banaszkiewicz M., Turystyka w miejscach kłopotliwego dziedzictwa, Kraków 2018.
Brown K., Czarnobyl. Instrukcje przetrwania, Wołowiec 2019.
Duda A., Turysta wobec porzuconego dziedzictwa Czarnobylskiej Strefy Wykluczenia,Kraków 2020.
Dworaczek K., W cieniu radioaktywnej chmury. Konsekwencje katastrofy czarnobylskiej w Polsce, Wrocław–Warszawa 2022.
Fudali R., Potyrała B., Od zwycięstwa do upadku. Siły zbrojne Związku Radzieckiego 1945–1991, Warszawa 2009.
Maleev V.N., Černobyl. Dni i gody: Letopisʹ černobylʹskoj kampanii, Moskva 2010.
Miedwiediew G., Raport z Czarnobyla, Warszawa 1991.
Mitenkov A.F., Czetvertʹ veka: Vospominanija o gruppe radiacionnoj razvedki, Nižnijnovgorod 2012.
Mycio M., Piołunowy las. Historia Czarnobyla, Poznań 2006.
Plokhy S., Czarnobyl. Historia nuklearnej katastrofy, Kraków 2019.
Read P.P., Czarnobyl. Zapis faktów, Warszawa 1996.
Sekuła P., Czarnobyl. Społeczno-gospodarcze, polityczne i kulturowe konsekwencje katastrofy jądrowej dla Ukrainy, Kraków 2014.
Sekuła P., Katastrofa w Czarnobylu. Ukraińcy wobec tragedii 1986 roku, Poznań 2022.
Sekuła P., Likwidatorzy Czarnobyla. Nieznane historie, Warszawa 2019.
Sekuła P., Mitigating the Effects of the Chernobyl Disaster in the Light of the Archival Documents and Eyewitnesses’ Accounts, “Almanach Historyczny” 2024, t. 26.
Sekuła P., Zona. Opowieść o radioaktywnym świecie, Będzin 2020.
Shcherbak I., Chernobyl: A Documentary Story, Edmonton 1989.
Siwiński W., Czernobyl, Warszawa 1989.
Twenty-five Years after Chornobyl Accident: Safety for the Future. National Report of Ukraine, Ministry of Ukraine of Emergencies, ed. V.I. Baloga, Kiev 2011.
Yaroshinskaya A., Chernobyl: Crime without punishment, New Brunswick 2011.
Internet
Opmanis G., Černobiļas avārijai 25 gadi: ES piešķir 110 miljonus drošības uzlabošanai, https://www.sargs.lv/lv/arvalstis/2011-04-19/cernobilas-avarijai-25-gadi-es-pieskir-110-miljonus-drosibas-uzlabosanai.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/we.2025.11.1.119-137
Data publikacji: 2026-01-13 22:33:09
Data złożenia artykułu: 2025-01-23 15:19:51
Statystyki
Wskaźniki
Odwołania zewnętrzne
- Brak odwołań zewnętrznych
Prawa autorskie (c) 2026 Paweł Sekuła
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.