"Rewolucja" w polityce historycznej. Zmiana obrazu przeszłości radzieckiej w czasach pieriestrojki w ZSRR

Eleonora Kirwiel

Streszczenie w języku polskim


Opracowanie poświęcono procesowi rewizji radzieckiej przeszłości, który miał miejsce w ZSRR w okresie pierestrojki(1985–1991). W artykule poddano analizie zmieniający się obraz radzieckiej historii w tym czasie, osadzając go w ramach paradygmatu „polityki historycznej”. Przedstawiono główne kierunki tej polityki oraz czynniki, które wpłynęły na jej formowanie. Omówiono kształtowanie się „polityki historycznej” poprzez opis jej inicjatorów i kreatorów oraz wskazano determinanty, które wpływały na jej wdrażanie. Zilustrowano wykorzystanie podstawowych metod i narzędzi tej polityki.

Słowa kluczowe


polityka historyczna; polityka pamięci; pierestrojka; ZSRR

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Becker M. i Hill M. (2017), Polityka historyczna w Niemczech. Historia i systematyka pojęcia. Perspektywy historyczne i polityczne, [w:] Pomiędzy jubileuszami. Polityka historyczna w polsko-niemieckiej codzienności, red. K. Ziemer, J. Andrychowicz-Skrzeba, Warszawa.

Miller A. (2011), Łabirinty istoriczeskoj politiki. Proszłoje Rossii i popytka samoidientifikacyi, „Rossija w głobalnoj politikie” №3 Maj/Ijun' [Миллер А. (2011), Лабиринты исторической политики. Прошлое России и попытка самоидентификации, „Россия в глобальной политике” №3 Май/Июнь], https://globalaffairs.ru/articles/labirinty-istoricheskoj-politiki/ [dostęp: 21.08.2024].

Kasjanow G. W. (2016), Іstoriczna pam’jatʹ ta іstoriczna połіtika: do pitannia pro tiermіnołogіiu j gienieałogіiu poniatʹ, „Ukraїnsʹkij іstoricznij żurnał”, № 2. [Касьянов Г. В. (2016), Історична пам’ять та історична політика: до питання про термінологію й генеалогію понять, „Український історичний журнал”, № 2.] http://resource.history.org.ua/publ/UIJ_2016_2_8 [dostęp: 21.08.2024].

Rieformy Aleksandra II (kromie ziemielnoj). Uczebnyje matieriały [Реформы Александра II (кроме земельной). Учебные материалы.], http://www.students.chemport.ru/materials/history.htm [dostęp: 18.09.2024].

XXVII Sjezd Kommunisticzeskoj Partii Sowietskogo Sojuza, 25 fiewrala – 6 marta 1986 goda. Stienograficzeskij otczet, T. I, Moskwa 1986. [XXVII Съезд Коммунистической Партии Советского Союза, 25 февраля – 6 марта 1986 года. Стенографический отчет, T. I, Москва 1986.]

Sogrin W. (2005), 1985−2005: tri priewraszczenija sowriemiennoj Possii, „Rossija i musulmanskij mir” 2005, № 11. [Согрин В., 1985−2005: три превращения современной Poссии, „Россия и мусульманский мир”, № 11.]

Gorbaczew M.S. (1986), Riecz na Wsiesojuznom sowieszczanii zaw.kafiedrami obszczestwiennych nauk, „Kommunist” №15 [Горбачев М.С. (1986), Речь на Всесоюзном совещании зав.кафедрами общественных наук, „Коммунист” №15], https://www.gorby.ru/ [dostęp: 18.09.2024].

Gudkow Ł., Dubin B. (1995), Intiełligiencyja. Zamietki o litieraturno-politiczeskich iłluzijach, Charʹkow. [Гудков Л., Дубин Б. (1995), Интеллигенция. Заметки о литературно-политических иллюзиях, Харьков.]

Medvedev R. (1987), Bits of light in a Gray World. Cultural Life in the Soviet Union, „Dissent”, Winter, p. 46.

Dunlop J. B. (1987), Soviet Cultural Politics, „Problem of Communism”, vol. XXXVI, s. 34.

Tichwinskij S.Ł. (1986), Niekotoryje woprosy raboty sowietskich istorikow, „Woprosy istorii”, №12. [Тихвинский С.Л. (1986), Некоторые вопросы работы советских историков, „Вопросы истории”, №12.]

Kotieleniec Je.A. (2017), Bitwa za Lenina. Nowiejszyje issledowanija i diskussii, Moskwa. [Котеленец Е.А. (2017), Битва за Ленина. Новейшие исследования и дискуссии, Москва.]

Nowikowa M. (2017), Sowietskoje proszłoje na stranicach gaziety «Moskowskije nowosti» w epochu pieriestrojki (1985-1991), „Istoriczeskij żurnał: naucznyje issledowanija”, № 5, c. 143. [Новикова М. (2017), Советское прошлое на страницах газеты «Московские новости» в эпоху перестройки (1985-1991), „Исторический журнал: научные исследования”, № 5, c. 143.]

Miedwiediew W.A. (1994), W komandie Gorbaczewa: wzglad iznutri, Moskwa [Медведев В.А. (1994), В команде Горбачева: взгляд изнутри, Москва], http://detectivebooks.ru/ [dostęp: 18.09.2024].

Dmitrijewskij W.N. (2019), Epocha pieriestrojki: formirowanije nowych kulturnych paradigm, „Chudożestwiennaja kultura”, № 4, s. 570-572. [Дмитриевский В.Н. (2019), Эпоха перестройки: формирование новых культурных парадигм, „Художественная культура”, № 4, c. 570-572.]

Gorbaczow M. S. (1987), Oktiabrʹ i Pieriestrojka: riewolucyja prodołżajetsia. Dokład na sowmiestnom torżestwiennom zasiedanii Centralnogo Komitieta KPSS, Wierchownogo Sowieta SSSR i Wierchownogo Sowieta RSFSR, poswiaszczonnom 70-letiju Wielikoj Oktiabrʹskoj socyalisticzeskoj riewolucyi, w Kriemlowskom dworce sjezdow 2 nojabria 1987 goda, Moskwa. [Горбачёв М. С. (1987), Октябрь и Перестройка: революция продолжается. Доклад на совместном торжественном заседании Центрального Комитета КПСС, Верховного Совета СССР и Верховного Совета РСФСР, посвящённом 70-летию Великой Октябрьской социалистической революции, в Кремлёвском дворце съездов 2 ноября 1987 года, Москва.]

Film Październik trwa (1987) [Фильм "Октябрь продолжается" (1987)], https://www.youtube.com/watch?v=A_Q7gK2wLHg [dostęp: 21.08.2024].

Rieabilitacyja: kak eto było. Dokumenty Priezidiuma CK KPSS i drugije matieriały, t. 3, Sieriedina 80-ch godow – 1991, Moskwa 2004. [Реабилитация: как это было. Документы Президиума ЦК КПСС и другие материалы, t. 3, Середина 80-х годов – 1991, Москва 2004, c. 97.]

Chalbwaks M. (2007), Socyalnyje ramki pamiati, wstupit. st. S.N. Zienkina, s. 33. [Хальбвакс М. (2007), Социальные рамки памяти, вступит. ст. С.Н. Зенкина, с. 33.]

Stienograficzeskij otczet oktiabrʹskogo (1987) Plenuma CK KPSS, „Izwiestija CK KPSS” 1989, №2, s. 216, [Стенографический отчет октябрьского (1987) Пленума ЦК КПСС, „Известия ЦК КПСС” 1989, №2, с. 216], https://m.bigenc.ru/vault/26910e258a3872ed2a826e6b47d87ef3.pdf [dostęp: 21.08.2024].

„Moskowskije nowosti” 1991 g., № 25 (570), c. 8-9 [„Московские новости” 1991 г., № 25 (570), c. 8-9], https://yeltsin.ru/archive/periodic/53777 [dostęp: 21.08.2024].

Biestużew-Łada I. W., Amoralnostʹ i antinarodnostʹ «politiczeskoj doktriny» stalinizma, „Istorija SSSR” 1989, № 5, s. 89, [Бестужев-Лада И.В., Аморальность и антинародность «политической доктрины» сталинизма, „История СССР” 1989, № 5, c. 89], https://xn----7sbxcach3agmieaceq1th.xn--p1ai/archive/1989-5 [dostęp: 21.08.2024].

Kuleszow S. W. (red.) (1991), Nasze otieczestwo. Opyt politiczeskoj istorii, t. 1., Moskwa. [Кулешов С. В. (ред.) (1991), Наше отечество. Опыт политической истории, т. 1, Москва.]

Dlaczego Rosja nie będzie przepraszać, z G. Pawłowskim rozmawia M. Sielski, „Europa. Tygodnik Idei” 2005, nr 19.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/teka.2024.19.2.49-64
Data publikacji: 2026-01-12 10:23:40
Data złożenia artykułu: 2025-01-20 12:21:12


Statystyki


Widoczność abstraktów - 0
Pobrania artykułów (od 2020-06-17) - PDF - 0

Wskaźniki



Odwołania zewnętrzne

  • Brak odwołań zewnętrznych


Prawa autorskie (c) 2026 Eleonora Kirwiel

Creative Commons License
Powyższa praca jest udostępniana na lcencji Creative Commons Attribution 4.0 International License.