Hide
Show all
Email this article 
Poziomy analizy polityki zagranicznej państwa
Abstract
Analiza polityki zagranicznej jest wyodrębnionym, o specyficznych cechach obszarem badawczym stosunków międzynarodowych, ich epistemologii „na przecięciu” wnętrza państwa i systemu międzynarodowego. Dotyczy polityki zagranicznej jako elementu ontologii stosunków międzynarodowych. Mając na uwadze złożoność i w celu uporządkowania obszaru badawczego zaproponowano wyodrębnienie trzech poziomów jest analizy: 1) analiza poniżej poziomu państwa, 2) analiza „na przecięciu” wnętrza państwa i systemu międzynarodowego, 3) analiza powyżej poziomu państwa. Dla każdego z tych poziomów zidentyfikowano specyficzne dla niego narzędzia badawcze czy sposoby myślenia. W odniesieniu do analizy poniżej poziomu państwa uwzględniono: 1) psychologiczne uwarunkowania; 2) decydowanie w sytuacjach kryzysowych; 3) struktury biurokratyczne w decydowaniu o polityce zagranicznej; 4) społeczny kontekst polityki zagranicznej. Za specyficzne dla analizy na „przecięciu” wnętrza państwa i systemu międzynarodowego uznano: 1) determinanty, uwarunkowania polityki zagranicznej, 2) koncepcję poziomów negocjacji międzynarodowych, 3) teorię adaptacji politycznej, 4) koncepcję wspólnot epistemicznych. Do analizy powyżej poziomu państwa zaliczono teorię ról międzynarodowych i teorię reżimów międzynarodowych. Celem artykułu jest więc wyodrębnienie trzech poziomów analizy polityki zagranicznej oraz identyfikacja i analiza specyficznych dla każdego z tych poziomów konstrukcji badawczych.
Keywords
References
Adaptation and resilience, https://unfccc.int/topics/adaptation-and-resilience/the-big-picture/introduction (data dostępu 26 grudnia 2024 r.) ; Resilience and adaptation, https://www.eesi.org/topics/adaptation-resilience/description (data dostępu 26 grudnia 2024 r.)
Axelrod R. (1981), The Emergence of Cooperation Among Egoists. "American Political Science Review", Vol. 75.
Axelrod R. (1984), The Evolution of cooperation. New York.
Axelrod R. (1985), Achieving cooperation under anarchy. " World Politics" nr 1.
Axelrod R.(1976), Structure of Decision. The Cognitive Maps of Political Elites, Princeton.
Beach D. (2012), Analyzing Foreign Policy, Basingstoke 2012.
Carlsnaes W.( 2008), Actors, structures and foreign policy analysis, w: S. Smith, A. Hadfield, T. Dunne (eds.), Foreign Policy. Theories, Actors, Cases, Oxford.
Ciechański J. (2016), Czynnik biologiczny w nauce o stosunkach międzynarodowych, Warszawa.
Demczuk A. (2023), Transformational Leadership and the Modern Presidency. Clinton, Bush, and Obama, Lanham – London.
Dolšak N. ,Prakash A. (2018), The Politics of Climate Change Adaptation, "Annual Review of Environment and Resources", vol. 43.
Dudek A. (2019), Decydowanie w polskiej polityce zagranicznej (1992-1997). Perspektywa organizacyjna i biurokratyczna, Warszawa.
Dudek A. (2020), Decydowanie w polskiej polityce zagranicznej (1992-1997), Warszawa.
Eriksen S. H., Nightingale A. J., Eakin H. (2015), Reframing adaptation: The political nature of climate change adaptation, „Global Environmental Change”, vol. 35.
Evans P., Jacobson H., K., Putnam R., D. eds. (1993), Double-Edged Diplomacy: International Bargaining and Domestic Politics, Berkeley.
George A. (1969), The „Operational Code”. A Neglected Approach to the Study of Political Leader and Decision-Making, „International Studies Quarterly”, nr 2, vol. 13.
Gerner D. (1995), The Evolution of the Study of Foreign Policy, w: L. Neack, J. Hey, P. Haney (eds.), Foreign Policy Analysis. Continuity and Change in its Second Generation, Englewoodcliffs.
Gil G. (2024) , Rola, pozycja i status międzynarodowy państwa w stosunkach międzynarodowych, w: E. Haliżak (red.), Encyklopedia stosunków międzynarodowych, Warszawa.
Groom A.J.R. (2007), Foreign Policy Analysis: From Little Acorn to Giant Oak?, “International Studies”, nr 3, vol. 44, s. 195.
Haas P. (1989), Do regimes matter? Epistemic communities and Mediterranean pollution control, „International Organization”, nr 3, vol. 43.
Haas P.(1992), Introduction: epistemic communities and international policy coordination, “International Organization”, nr 1, vol. 46;Tłumaczenie na język polski P. M. Haas, Wprowadzenie. Wspólnoty epistemiczne i międzynarodowa koordynacja polityki, w: A. Wojtiuk, H. Schreiber (red.), Stosunki międzynarodowe. Antologia tekstów źródłowych. Tom 2: Współczesne oblicza dyscypliny – po 1989 roku, Warszawa 2022.
Haliżak E. (2018), O istocie badania polityki zagranicznej państwa, w: E. Haliżak (red.), Badanie polityki zagranicznej państwa, Warszawa.
Hasenclever A., Mayer P., Rittberger V. (1997) , Teories of inteational regimes, Cambridge.
Hill Ch. (2003), The Changing Politics of Foreign Policy, New York.
Holsti K. (1970), National Role Conceptions in the Study of Foreign Policy, “International Studies Quarterly”, nr 3, vol. 14.
Holsti K. J. (1972), International politics. A framework for analysis, Englewood Cliffs, (drugie wydanie).
Holsti O. (1962), The belief system and national images: a case study, „Journal of Conflict Resolution” , nr 3, vol. VI.
Holsti O. (1967), Cognitive Dynamics and Images of the Enemy: Dulles and Russia. W: D. Finlay, O. Holsti, R. Fanegan, Enemies in Politics, Chicago.
Hudson V. (2007), Foreign Policy Analysis. Classic and Contemporary Theory, Lanham.
Hudson V. (2014), Foreign Policy Analysis. Classic and Conterporary Theory, Lanham.
Jenkins-Smith H. C., Sabatier P. A. (1994), Evaluating the Advocacy Coalition Framework, "Journal of Public Policy", nr 2, vol. 14.
Kostecki W. (1988), Polityka zagraniczna. Teoretyczne podstawy badań. Warszawa.
Krasner S. (1983), Structural causes and regime consequences: regimes as intervening variables. (w:) S. Krasner (ed.), International regimes, Ithaca 1983.
Kukułka J. (2000), Zaspokajanie potrzeb i rozwiązywanie konfliktów w stosunkach międzynarodowych, [w:] (red.) Stosunki międzynarodowe. Geneza, struktura, dynamika, Warszawa.
Lebow R. (1981), Between Peace and War. The Nature of International Crisis, Baltimore.
Lebow R. (2022), International Relations Theory and the Ukrainian War, "Analyse and Kritik", nr 1, vol. 44.
Leites N. (1951), The Operational Code of the Politburo, New York.
Łoś-Nowak T. (1998), Conceptualisation of the Adaptation Policy Model of Poland Towards the European Union, Copenhagen Peace Research Institute, https://ciaotest.cc.columbia.edu/wps/lot01/ (data dostępu 25 grudnia 2024 r.).
Łoś-Nowak T. red. (2011), Polityka zagraniczna. Aktorzy - potencjały - strategie, Warszawa.
Marzec J. (2024), Systemy wczesnego ostrzegania w organizacjach międzynarodowych, Lublin.
Marzęda-Młynarska K.(2014), Globalne zarzadzanie bezpieczeństwem żywnościowym na przełomie XX i XXI wieku, Lublin.
Mouritzen H., Wæver O., Wiberg H. (1996) , European Integration and National Adaptations: A Theoretical Inquiry, Commack Nowy York.
Neack L. (2003), The New Foreign Policy. U.S. and Comparative Foreign Policy in the 21st Century, Lanham 2003.
Noone H. (2019) , Two-Level Games and the Policy Process: Assessing Domestic–Foreign Policy Linkage Theory, "World Affairsnr 2, vol. 182.
Olson M. (1965), The Logic of Collective Action. Public Goods and the Theory of Groups. Cambridge, MA.
Petersen N.(1977), Adaptation as a Framework for the Analysis of Foreign Policy Behavior, "Cooperation and Conflict", nr 4, vol. 12.
Pietraś M. (2000), Bezpieczeństwo ekologiczne w Europie. Studium politologiczne, Lublin.
Pietraś M. (2002), Realia i koncepcje reżimów międzynarodowych, „Stosunki Międzynarodowe”, nr 1-2.
Pietraś M. (2011), Międzynarodowy reżim zmian klimatu, Toruń.
Pietraś M. (2014), Teoria i praktyka reżimów międzynarodowych, w K. Kącka (red.), Stosunki międzynarodowe – wokół zagadnień teoretycznych. Toruń.
Pietraś M. (2018), Analiza polityki zagranicznej w nauce o stosunkach międzynarodowych, w: E. Haliżak (red.), Badanie polityki zagranicznej państwa, Warszawa.
Pietraś M. (2021), Reżimy międzynarodowe, w: M. Pietraś, Międzynarodowe stosunki polityczne, Lublin.
Pietraś Z. J., Dumała A. red. (1990), Mechanizmy adaptacji politycznej państwa, Lublin.
Pietraś Z. J.(1989), Procesy adaptacji politycznej. Lublin
Pietraś Z. J.(2000), Decydowanie polityczne, Warszawa – Kraków.
Pietraś Z.J. (1983), Wyznaczniki polityki zagranicznej państwa, w: A. Bodnar, W. Szczepański (red.), Stosunki międzynarodowe. Problemy badań i teorii, Warszawa.
Pietraś Z.J.(1990), Międzynarodowa rola Chin, Lublin.
Pugacewicz T. (2017), Teorie polityki zagranicznej. Perspektywa amerykańskiej analizy polityki zagranicznej, Kraków.
Putnam R. (1988), Diplomacy and Domestic Politics: The Logic of Two-Level Games, "International Organization", nr 3, vol. 43.
Reid A.(2022), Putin’s War on History: The Thousand Year Struggle over Ukraine, "Foreign Affairs", May/June,
Rosenau J. (1969) , Toward the Study of National-International Linkages, w : J. Rosenau (ed.), Linkage Politics, New York.
Rosenau J. (1971), The Scientific Study of Foreign Policy, New York.
Rosenau J. N. (1969), Linkage politics. Essays on the convergence of national and international systems, New York.
Rosenau J. N. (1970), The Adaptation of National Societies: A Theory of Political System Behavior and Transformation, New York.
Rosenau J. N., Burgess P. M., Hermann Ch. F.(1973), The Adaptation of Foreign Policy Research: A Case Study of an Anti-Case Study Project, "International Studies Quarterly", nr 1, vol. 17.
Rosenau J. N.(1981), The Study of Political Adaptation, London.
Rosenau J.(1966) , Pre-theories and Theories of Foreign Policy, R. B. Farrell (ed.), Approaches to Comparative and International Politics, Evanston.
Ruggie J. G.(1992) , Multilateralism: the Anatomy of an Institution, "International Organization", nr 3, vol. 46.
Ruggie J. (1975), International Responses to Technology : Concepts and Trensds, "International Organization", nr 3.
Sabatier P. A.(1988), An Advocacy Coalition Framework of Policy Change and the Role of Policy-Oriented Learning Therein, "Policy Sciences" nr 2/3, vol. 21.
Singer D. (1961), The Level-of-Analysis Problem in International Relations, "World Politics", nr 1, vol. 14, s. 77-92.
Smith S. (1981), Rosenau's adaptive behaviour approach – a critique, "Review of International Studies", nr 2.
Snyder G., Giesing P.(1977), Conflict Among Nations. Bargaining, Decision Making, and System Structure in International Crises, Princeton.
Snyder R., Bruck H., Sapin B. (1954), Decision-making as an Approach to the Study of International Politics, Princeton.
Sprout H. i M. (1956), Man-milieu relationship hypotheses in the context of international politics, Princeton.
Steinbruner J. (1974), The Cybernetic Theory of Decision. New Dimension of Political Analysis, Princeton.
Thies C. G., Breuning M. (2012), Integrating Foreign Policy Analysis and International Relations through Role Theory, “Foreign Policy Analysis”, vol. 8.
Umińska-Woroniecka A. (2022), Zagraniczna polityka kulturalna Czech, Polski, Słowacji i Węgier po 1989 roku, Warszawa.
Walker S. (1979), National Role Conceptions and Systemic Outcoms, w: L, Falkowski (ed.), Psychological Models in International Politics, Boulder,
Walker S. ed. (1987) (ed.), Role Theory and Foreign Policy Analysis, Durham.
White R. (1968), Nobody wanted war. Misperception in Vietnam and other Wars, Garden City.
Wright Q. (1955), The Study of International Relations, New York 1955.
DOI: http://dx.doi.org/10.17951/teka.2024.19.2.7-31
Date of publication: 2026-01-12 10:23:31
Date of submission: 2025-01-20 12:36:04
Statistics
Indicators
Refbacks
- There are currently no refbacks.
Copyright (c) 2026 Marek Pietraś
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.