Adam Wajrak’s Novel “Lolek” as a Literary Medium for Empathy Education in Early School-Age Children

Alicja Ungeheuer-Gołąb

Abstract


This article discusses education through children’s literature, which leads to the development of empathetic attitudes in early school-age readers. The theoretical foundation is provided by works in the fields of pedagogy (Martin L. Hoffman, David Howe) and literary studies (Anna Łebkowska, Jarosław Płuciennik, Elżbieta Tabakowska). Based on this, the author attempts to build an argument about the important role of literature in developing an empathetic attitude. The research aims to identify features of literary works for children that can foster an empathetic attitude in young readers. The research was based on the interpretation of a selected literary text that has a dog as a protagonist and its reception by a virtual early school-age reader. A qualitative approach was used, including document analysis (literary work). The author used a model of a child reader aged approximately 7 to 9, with their typical receptive abilities. An exploration of children’s literature has revealed that Adam Wajrak’s novel Lolek possesses literary features that could be used in empathetic education. Wajrak’s novel meets the criteria for literature that can shape an empathetic attitude in children.


Keywords


empathetic education; children’s literature; virtual reader; “Lolek” by Adam Wajrak

Full Text:

PDF (Język Polski)

References


Adamczykowa, Z. (2001). Literatura dla dzieci. Funkcje – kategorie – gatunki. Warszawa: WSP TWP.

Baluch, A. (1984). Poezja współczesna w szkole podstawowej. Warszawa: WSiP.

Baluch, A. (1987). Dziecko i świat przedstawiony, czyli tajemnice dziecięcej lektury. Warszawa: Nasza Księgarnia.

Bandín, C. V. (2014). Sin ti no puedo ser yo. Madrid: Asociación Cultural los Libros del CTP.

Barcz, A. (2015). Wprowadzenie do zookrytyki (teorii zwierzęcych narracji). Białostockie Studia Literaturoznawcze, (6), 143–159. DOI: 10.15290/bsl.2015.06.08.

Barnett, M. A., Howard, J. A., Melton, E. M., Dino, G. A. (1982). Effect of Inducing Sadness about Self or Other on Helping Behavior in High- and Low-Empathic Children. Child Development, 53(4), 920–923. DOI: 10.2307/1129128.

Brzezińska, A. I., Półtoraczyk, K., Reksnis, J., Starczewska-Kaczmarek, A., Wilczyńska, S. (2020). Kompetencje emocjonalne i społeczne dzieci w wieku wczesnoszkolnym. Poznań: Wydawnictwo UAM.

Brzezińska, A. I. (red.). (2016). Psychologia rozwojowa człowieka. Gdańsk: GWP.

Ciechomski, M. (2020). Wychowanie do empatii. Koncepcje teoretyczne, metody i programy wspierania empatii u dzieci w wieku szkolnym. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Czwordon, P. (2010). Empatia i obserwacja. O poezji Jerzego Ficowskiego. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.

De Jong, M. (1973). Wracaj do domu, Karmelku. Warszawa: Nasza Księgarnia.

Dewar, G. (2008). Empathy and the Brain. Pobrane z: https://parentingscience.com/empathy-and-the-brain (dostęp: 2.01.2026).

Feshbach, N. D. (1987). Parental Empathy and Child Adjustment/Maladjustment. W: N. Eisenberg, J. Strayer (Eds.), Empathy and Its Development (s. 271–290). Cambridge: Cambridge University Press.

Gawryluk, B. (2008). Kaktus, dobry pies. Łódź: Wydawnictwo Literatura.

Gawryluk, B. (2024). Pies na medal. Łódź: Wydawnictwo Literatura.

Hobson, P. (2002). The Cradle of Thought: Explorations of the Origins of Thinking. Oxford: Macmillan.

Hoffman, M. L. (2006). Empatia i rozwój moralny. Gdańsk: GWP.

Howe, D. (2013). Empatia. Co to jest i dlaczego jest ważna. Warszawa: Oficyna Ingenium.

Kownacka, M. (1957). Rogaś z Doliny Roztoki. Warszawa: Nasza Księgarnia.

Koziołek, K. (2006). Czytanie z innym. Etyka, lektura, dydaktyka. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Krasoń, K. (1999). Malowniczy most do poezji. Wiersze Brzechwy i Tuwima w edukacji i wspomaganiu rozwoju dziecka. Kraków: Wydawnictwo Edukacyjne.

Krasoń, K. (2005). Dziecięce odkrywanie tekstu literackiego. Kinestetyczne interpretacje liryki. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Lasota, A. (2023). Empatia i zachowania prospołeczne małych dzieci w percepcji rodziców. Studia z Teorii Wychowania, 14(1), 245–264. DOI: 10.5604/01.3001.0016.3435.

Łebkowska, A. (2008). Empatia. O literackich narracjach przełomu XX i XXI wieku. Kraków: Universitas.

Mar, R. A., Oatley, K., Peterson, J. B. (2009). Exploring the Link Between Reading Fiction and Empathy: Ruling Out Individual Differences and Examining Outcomes. Communications, 34(4), 407–428. DOI: 10.1515/COMM.2009.025.

Mar, R. A., Oatley, K., Hirsh, J., Paz, J. dela, Peterson, J. B. (2006). Bookworms Versus Nerds: Exposure to Fiction Versus Non-Fiction, Divergent Associations with Social Ability, and the Simulation of Fictional Social Worlds. Journal of Research in Personality, 40(5), 694–712. DOI: 10.1016/j.jrp.2005.08.002.

Miller, J. (2013). Science Says Art Will Make Your Kids Better Thinkers (and Nicer People). Pobrane z: https://www.fastcompany.com/3023094/science-says-art-will-make-your-kids-better-thinkers-and-nicer-people (dostęp: 28.12.2025).

Pałasz, M. (2012). Sposób na Elfa. Łódź: Wydawnictwo Literatura.

Papuzińska, J. (1981). Inicjacje literackie. Problemy pierwszych kontaktów dziecka z książką. Warszawa: WSiP.

Papuzińska, J. (1996). Dziecko w świecie emocji literackich. Warszawa: Wydawnictwo SBP.

Papuzińska, J. (2007). Dziecięce spotkania z literaturą. Warszawa: CEBIiD.

Parker, J., Jenkins, L. (2021). Helping, Sharing and Comforting Behaviours in Primary School Children: The Effects of Year Group and Well-Being on Prosocial Behaviour. Psychreg Journal of Psychology, 5(1), 64–75. DOI: 10.5281/zenodo.5746764.

Preston, S. D., Waal, F. D. M. de (2002). Empathy: Its Ultimate and Proximate Bases. Behavioral and Brain Sciences, 25(1), 1–20. DOI: 10.1017/s0140525x02000018.

Płuciennik, J. (2002a). Figury niewyobrażalnego. Notatki z poetyki wzniosłości w literaturze polskiej. Kraków: Universitas.

Płuciennik, J. (2002b). Literackie identyfikacje i oddźwięki. Poetyka i empatia. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Radlińska, H. (1934). Książka wśród ludzi. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Oświaty Dorosłych.

Schaffer, H. R. (2012). Psychologia dziecka. Warszawa: PWN.

Shusterman, R. (2010). Świadomość ciała. Dociekania z zakresu somaestetyki. Kraków: Universitas.

Sikorska-Krystek, A. (2024). Nauka i empatia. Społeczne konteksty twórczości Marii Konopnickiej. Poznań: Wydawnictwo PSP.

Słońska, I. (1957). Dzieci i książki. Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych.

Stanecka, Z. (2018). Basia i lato pod psem. Warszawa: Egmont Polska.

Stanecka, Z. (2022). Drań, czyli moje życie z jamnikiem. Warszawa: Kropka.

Stanecka, Z. (2023). Lotta, czyli jak wychować ludzkie stado. Warszawa: Wydawnictwo Marginesy.

Tabakowska, E. (2012). Empatia w języku, w tekście, w przekładzie. W: H. Kardela, Z. Muszyński, M. Rajewski (red.), Empatia, obrazowanie i kontekst jako kategorie kognitywistyczne (s. 153–166). Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Ungeheuer-Gołąb, A. (1999). Poezja dzieciństwa, czyli droga ku wrażliwości. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.

Ungeheuer-Gołąb, A. (2009). Wzorce ruchowe utworów dla dzieci. O literaturze dziecięcej jako wędrówce, walce, tajemnicy, bezpiecznym miejscu i zabawie. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.

Wajrak, A. (2017). Lolek. Warszawa: Wydawnictwo Agora.

Wimsatt Jr, W. K., Beardsley, M. C. (1983). Złudzenie oddziaływania emocjonalnego. W: Nowa Krytyka. Antologia (s. 150–153). Warszawa: PIW.

Wojnar, I. (1987). W poszukiwaniu porządku świata. Warszawa: Nasza Księgarnia.

Zamojska, E. (2017). Czytające dzieci. Wywiady z dziećmi o czytaniu i książkach. W: K. Segiet, K. Słupska (red.), Książka w życiu człowieka – w poszukiwaniu (u)traconej wartości (s. 109–123). Poznań: Wydawnictwo UAM.

Zdunik, J. (2023). Czy empatia jest odpowiedzią na antropocen? Kilka refleksji z perspektywy psychologii lektury i dydaktyki polonistycznej. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica, 11, 47–61. DOI: 10.24917/23534583.11.4.




DOI: http://dx.doi.org/10.17951/j.2026.39.1.37-55
Date of publication: 2026-05-06 09:42:57
Date of submission: 2025-11-07 09:16:33


Statistics


Total abstract view - 0
Downloads (from 2020-06-17) - PDF (Język Polski) - 0

Indicators



Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Copyright (c) 2026 Alicja Ungeheuer-Gołąb

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.