Kompetencje obywatelstwa cyfrowego w obszarze tworzenia i odbioru treści internetowych – uwarunkowania demograficzne i edukacyjne

Streszczenie w języku polskim

Celem artykułu jest analiza kompetencji obywatelstwa cyfrowego osób dorosłych w obszarze tworzenia i odbioru treści internetowych, ze szczególnym uwzględnieniem ich uwarunkowań demograficznych i edukacyjnych. Badania koncentrowały się na zachowaniach respondentów związanych z odpowiedzialnym publikowaniem treści, krytycznym odbiorem informacji, samoregulacją korzystania z mediów oraz reagowaniem na negatywne zjawiska w internecie. W pracy postawiono pytania badawcze dotyczące najczęściej stosowanych praktyk medialnych badanych, a także różnic w zakresie tych zachowań ze względu na płeć, wiek i poziom wykształcenia. Badania miały charakter przekrojowy i diagnostyczno-weryfikacyjny. Zastosowano metodę sondażu diagnostycznego z wykorzystaniem standaryzowanego kwestionariusza Test Higieny Cyfrowej ICO. Analizą objęto dane uzyskane od 429 dorosłych użytkowników technologii cyfrowych. W analizie statystycznej wykorzystano metody statystyki opisowej oraz nieparametryczne testy istotności różnic (U Manna–Whitneya, test Kruskala–Wallisa). Wyniki badań wskazują na relatywnie wysoki poziom odpowiedzialności respondentów w zakresie etycznego publikowania treści, poszanowania prywatności oraz krytycznej analizy informacji. Jednocześnie ujawniono istotne deficyty w obszarze reagowania na hejt i cyberprzemoc oraz w zakresie korzystania ze wsparcia społecznego. Analizy wykazały, że kobiety częściej niż mężczyźni podejmują działania interwencyjne i poszukują wsparcia, natomiast starsi oraz lepiej wykształceni respondenci charakteryzują się wyższym poziomem autoregulacji, refleksyjności i krytycznego odbioru treści. Wnioski z badań wskazują na potrzebę wzmacniania kompetencji interwencyjnych i prospołecznych w ramach edukacji medialnej, cyfrowej i zdrowotnej, szczególnie wśród młodszych użytkowników internetu.